Vitamin D (ဗီတာမင် ဒီ) နှင့် တန်ဆေးလွန်ဘေး

ခန္ဓာကိုယ်တွင် အရိုးတည်ဆောက်ရေးနှင့် သန်မာရေးအတွက် ကယ်လ်စီယမ်ဓာတ်နှင့်အတူ Vitamin D ကို လိုအပ်ပါသည်။

Vitamin D ၏ အဓိကတာဝန်သည် သွေးတွင်း Calcium ဓာတ် ပုံမှန်ရှိသင့်တဲ့ အတိုင်းအတာ ပမာဏအတွင်း ရှိနေစေရန် ထိန်းညှိပေးခြင်း၊
အစားအစာများတွင်ပါဝင်သော ကယ်လ်စီယမ်ကို အူလမ်းကြောင်းမှ စုပ်ယူရာတွင် ကူညီပေးခြင်း၊
ဆီးအတွင်း ပါဝင်သွားသော ကယ်လ်စီယမ်ကို ကျောက်ကပ်မှ ပြန်စုပ်ယူနိုင်အောင်လည်း ထိန်းပေးထားခြင်းတို့ ဖြစ်ပါသည်။

Vitamin D ချို့တဲ့စေသော အကြောင်းအရင်းများ

သက်ကြီးရွယ်အိုများ (အစားအစာများမ ှရရှိသောဗီတာမင်ဒီကို အူလမ်းကြောင်းမှ စုပ်ယူနိုင်စွမ်းနည်းသွားခြင်း၊ အရေပြားအောက်မှ ဗီတာမင်ဒီထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သော ကုန်ကြမ်းပစ္စည်း နည်းသွားခြင်း)
ကာလကြာမြင့်စွာ ရာသီဥတုမှုန်မှိုင်းပြီး နေရောင်ခြည်ကောင်းစွာမရသောဒေသတွင်နေထိုင်သူများ၊
နေရောင်ခြည်ထိတွေ့မှုနည်းခြင်း (stay home ကာလ၊ အိမ်အပြင်ထွက်သောအခါ အကျီဘောင်းဘီရှည်များ ဝတ်ခြင်း၊ နေကာ sunscreen များလိမ်းခြင်းတို့ကြောင့် နေရောင်မထိနိုင်ခြင်း)၊
အူလမ်းကြောင်း အဆီစုပ်ယူမှု ပြသနာရှိသောလူနာများ၊ ရောဂါကြောင့်အူသိမ်ဖြတ်ထုတ်ထားရသူများ၊
အဝလွန်ရောဂါရှိသူများနှင့် အဝလွန်အတွက် gastric bypass surgery လုပ်ထားသူများ၊
စတီးရိုက်(steroid)သောက်သုံးနေရသူများတွင် ဖြစ်သောအရိုးပွရောဂါ (steroid-induced osteoporosis) နှင့်ဆက်စပ်သောဗီတာမင်ဒီနည်းခြင်း တို့ဖြစ်ပါသည်။
ကိုယ်ဝန်ဆောင်နှင့် နို့တိုက်မိခင်တွင်ဗီတာမင်ချို့တဲ့ပါကမိမိရင်သွေးငယ်တွင်လည်း ဗီတာမင်ဒီ နည်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်တက်ပါသည်။

Vitamin D ကိုသဘာဝအတိုင်း ဘယ်ကရရှိနိုင်ပါသလဲ?

လက်/ခြေထောက်နေရာများကို နေရောင်ခြည် ၁ပတ်လျှင်အနည်းဆုံး ၂ကြိမ် (၁၀-၁၅မိနစ်ခန့်) ထိတွေ့ပေးခြင်းဖြင့် နေရောင်ခြည်ထဲတွင် ပါဝင်သော ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် Type B UV-UVBကို အသုံးပြုပြီး အရေပြားအောက်တွင် Vitamin Dကို ထုတ်လုပ်ပါသည်။
အစားအစာ - ပင်လယ်ငါးသလောက်၊ ဆယ်လမွန်၊ ဆာဒင်း၊ တူနာငါး၊ အမဲအသည်း၊ ကြက်ဥအနှစ်၊ မှိုအစို/အခြောက် စသည့် သဘာဝအစားအစာများအပြင် ဗီတာမင်ဒီအားဖြည့်ထားသော နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်းများမှလည်း Vitamin Dကို အသင့်အတင့်ရရှိနိုင်ပါတယ်။
နေရောင်ခြည်ထိတွေ့မှုများခြင်း၊ သဘာဝအစားအသောက်များအစားများခြင်းကြောင့် Vitamin D လွန်ကဲသွားခြင်းဆိုတာမရှိပါ။

Vitamin Dပါဝင်သော အားဆေးများ

ယခုအချိန်လို Stay Home ကာလမှာ နေရောင်ခြည်နှင့် အစားအသောက်မှတဆင့် Vitamin Dကို ရဖို့ ခက်ခဲတဲ့အခြေအနေ (သို့) Vitamin D ချို့တဲ့နိုင်ချေများသော သူများသောက်သုံးမည်ဆိုလျှင် Vit D 400-1000 IU ပါဝင်သော အားဆေးများကိုသာ မှီဝဲသင့်ပါသည်။
သွေးတွင်း Vitamin D ချို့တဲ့/မလုံလောက်သော အခြေအနေမဟုတ်ပဲ အများအပြား သောက်မိပါက Vitamin D လွန်ကဲခြင်း၏ နောက်ဆက်တွဲ ကျန်းမာရေးပြသနာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။
သွေးတွင်း Vitamin D ပမာဏလျော့နည်း/ချို့တဲ့သူများအနေဖြင့်လည်း ဆရာဝန်များနှင့်ပြသတိုင်ပင်ပြီးမှသာသောက်သုံးသင့်ပါတယ်။ လိုအပ်ချက်ပေါ်မူတည်ပြီးသောက်ရမည့် Vitamin D ဆေးပမာဏ၊ အကြိမ်ရေ၊ အချိန်ကာလ ကွာခြားသောကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
Vitamin D အားဆေးများကို လိုတာထက်ပိုပြီးသောက်ခြင်း၊ အချို့သော ရောဂါများကုသရာတွင်သုံးသည့် Vitamin D ပမာဏ အမြောက်အများပါသည့် အားဆေးများကို မိမိသဘောအတိုင်း သောက်သုံးခြင်းတို့သည် Vitamin D လွန်ကဲခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အဓိက အကြောင်းအရင်း ဖြစ်ပါသည်။
နောက်ဆုံးသတိပြုရန်အချက်မှာ Vitamin D သည် အခြားသော Vitamin B,C ကဲ့သို့ ရေမှာပျော်ဝင်ပြီးပိုလျှံလျှင် ဆီးမှတဆင့် မစွန့်ပစ်နိုင်ပါ။ အဆီမှာပျော်ဝင်သော ဗီတာမင်အမျိုးအစားဖြစ်သောကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင် စုဆောင်းမိပြီး လွန်ကဲမှု အဖြစ်များရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
Vitamin D အားဆေးသောက်သုံးခြင်းသည် Covid-19 ကို ကာကွယနိုင်သည်ဟု တိကျခိုင်မာသော ဆေးသိပ္ပံသက်သေအထောက်အထားများ ယခုအချိန်အထိ မတွေ့ရှိသေးပါ။
ထို့ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွက် တစ်နေ့တာ လိုအပ်သော Vitamin D ပမာဏ၊ အများဆုံးသောက်သုံးနိုင်သော ပမာဏနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ရှိသင့်သည့် ပမာဏများကို ဖော်ပြပေးလိုက်ပါသည်။

Dr May Phoo Zun
Clinical Nutritionist (Grand Hantha International Hospital)
M.B.,B.S (YGN), M.Sc Human Nutrition with Clinical Nutrition Specialization (Glasgow, UK)

Reference: https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/
The Journal of Clinical Endocrinology & Metaboilism https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3232615/ https://www.endocrine.org/news-and-advocacy/news-room/2020/joint-guidanc...
Evaluation, Treatment, and Prevention of Vitamin D Deficiency: an Endocrine Society Clinical Practice Guideline https://academic.oup.com/jcem/article/96/7/1911/2833671